Shakespeare and Company staat aan de kade recht tegenover de Notre-Dame, en je herkent hem van ver aan de groene gevel en de rij mensen ervoor. Binnen is het krap, kraakt de vloer en staan de boeken tot aan het plafond. Het is een werkende boekwinkel, geen museum, maar de geschiedenis van deze plek loopt dwars door de Parijse literatuur van de twintigste eeuw heen. In dit artikel lees je wat er klopt van die geschiedenis, hoe je het bezoek handig aanpakt en wat je in de buurt nog meer doet.
Waar vind je Shakespeare and Company?
De winkel staat op 37 rue de la Bucherie in het vijfde arrondissement, aan de rand van het Quartier Latin. Vanaf de voorkant kijk je over de Seine zo op de Notre-Dame uit. Naar binnen gaan is gratis.
De openingstijden staan op de site van de winkel zelf: maandag tot en met woensdag van tien tot acht, donderdag tot en met zaterdag van tien tot negen, en zondag van twaalf tot zeven. Let op dat de winkel soms eerder dichtgaat vanwege een lezing of boekpresentatie. Het programma staat op dezelfde site.
Dichtstbijzijnde metrohaltes zijn Saint-Michel en Maubert-Mutualite, allebei op een paar minuten lopen. Kom je vanaf het Ile de la Cite, dan steek je gewoon de brug over en sta je er.
Hoe oud is de winkel echt?
Dit is het verwarrende deel: er zijn twee winkels met dezelfde naam geweest, en de huidige is niet de oorspronkelijke. De winkel die je nu bezoekt opende in augustus 1951, de naam Shakespeare and Company kreeg hij pas in 1964.
De eerste Shakespeare and Company was van de Amerikaanse Sylvia Beach. Zij begon in 1919 een Engelstalige boekwinkel en uitleenbibliotheek aan de rue Dupuytren en verhuisde in mei 1921 naar 12 rue de l'Odeon. Haar winkel werd het trefpunt van de Engelstalige schrijvers in Parijs.
Beach deed iets wat geen uitgever aandurfde: in 1922 bracht zij Ulysses van James Joyce uit, dat in de Engelstalige landen nergens gepubliceerd kon worden. Ze verkocht ook de eerste boeken van Ernest Hemingway en moedigde hem aan zijn debuut Three Stories and Ten Poems uit te brengen, dat in 1923 verscheen.
Eind 1941 moest Beach haar winkel sluiten. In 1944 bevrijdde Hemingway de zaak symbolisch toen hij met de geallieerden Parijs binnenkwam, maar de deuren gingen nooit meer open.
Zeven jaar later opende de Amerikaan George Whitman zijn eigen Engelstalige boekwinkel aan de rue de la Bucherie, eerst onder de naam Le Mistral. In 1964 doopte hij hem om tot Shakespeare and Company, als eerbetoon aan Beach en op de vierhonderdste geboortedag van Shakespeare. Zijn dochter Sylvia Whitman, vernoemd naar Sylvia Beach, hielp vanaf 2003 mee en runt de winkel nu samen met David Delannet.
Wie zijn de tumbleweeds?
Tumbleweeds zijn reizigers die gratis in de winkel mogen slapen, tussen de boekenkasten. In ruil helpen ze een paar uur per dag mee in de zaak, lezen ze elke dag een boek en schrijven ze een autobiografie van een pagina voor het archief.
Whitman noemde ze naar de rolplanten die met de wind mee komen aanwaaien en weer verdwijnen. Volgens de winkel zelf hebben inmiddels meer dan dertigduizend mensen op die manier een nacht of langer tussen de boeken doorgebracht.
Het is geen regeling waar je op kunt rekenen: er is geen reservering en geen wachtlijst, en er verblijven er maar een handjevol tegelijk. Maar het verklaart wel waarom de winkel aanvoelt als een huis waar toevallig boeken worden verkocht. Boven staan versleten banken, een piano en bedden die overdag met een kleed zijn afgedekt.
Dat archief van autobiografieen van een pagina is inmiddels een bijzondere verzameling op zich: duizenden handgeschreven levensverhalen van mensen die hier een nacht sliepen, van studenten tot schrijvers die het later maakten.
Hoe kort je de wachtrij in?
Ga vlak na opening of in het laatste uur voor sluiting, en vermijd zaterdag- en zondagmiddag. Het pand is klein en de winkel laat maar een beperkt aantal mensen tegelijk binnen, dus de rij ontstaat vanzelf.
Bezoekers melden wachttijden die op drukke momenten oplopen tot een halfuur, en dat fotograferen binnen niet is toegestaan. Reken daar dus op: kom voor de boeken en de sfeer, niet voor je camerarol. Buiten op de kade kun je wel fotograferen, en daar staat de mooiste gevel toch.
Koop je iets, vraag dan bij de kassa om de stempel. Het logo van de winkel in de titelpagina van je boek is het souvenir waar de meeste mensen voor terugkomen, en het kost niets extra.
Kijk voor je komt op de site of er die dag een lezing is. De winkel sluit daar soms eerder voor, maar zo'n avond bijwonen is wel de leukste manier om er te zijn.
Wat is het cafe ernaast?
Naast de winkel zit het Shakespeare and Company Cafe, dat elke dag van negen tot zeven open is. Het opende in 2015 in een voormalige garage, samen met Bob's Bake Shop.
De kaart is grotendeels vegetarisch, met vegan en glutenvrije opties. Het is een praktische plek voor koffie met uitzicht op de kathedraal, en een goede plek om te wachten als de rij voor de winkel te lang is.
Binnen staan lange tafels en staat de muur vol met boeken. Het is er in de ochtend een stuk rustiger dan in de middag. Wil je uitgebreider zitten, dan vind je in het overzicht van restaurants in het Quartier Latin meer adressen op loopafstand.
Wat doe je verder in de buurt?
Je staat midden in de meest wandelbare hoek van Parijs: binnen tien minuten lopen heb je de Seine, het Ile de la Cite en de smalle straten van het Quartier Latin. Plan er een halve dag omheen in plaats van een los bezoek.
Langs de kades staan de bouquinistes, de groene boekenkraampjes die al generaties aan de Seine staan. Ze verkopen tweedehands boeken, oude affiches en prenten, en ze passen precies bij een middag die om boeken draait.
Loop je het Quartier Latin verder in, dan kom je langs het Pantheon en de universiteitsgebouwen van de Sorbonne. Een vaste route die al die punten aan elkaar knoopt vind je bij de wandelroute door het Quartier Latin.
Wil je er een etappe van maken, kijk dan bij de andere wandelroutes door Parijs. En voor wie het liefst eet waar de buurt zelf eet: de Rue Mouffetard is een kwartier lopen en heeft een van de gezelligste marktstraten van de stad.
