De arrondissementen van Parijs lijken willekeurig genummerd, maar er zit een heel eenvoudig systeem achter. De nummers draaien vanaf het Louvre als een slakkenhuis met de klok mee naar buiten. Zodra je dat doorhebt, weet je bij elk adres meteen ongeveer waar je uitkomt en hoe ver je van het centrum zit.
Waarom vormen de arrondissementen van Parijs een slak?
Omdat de nummering in 1860 bij het Louvre begon en van daaruit met de klok mee naar buiten draaide. Parijs slokte dat jaar elf omliggende gemeenten op en groeide van twaalf naar twintig arrondissementen, en de stad koos voor een spiraal om zo min mogelijk bestaande adressen te hoeven veranderen.
Die uitbreiding hoorde bij de grote verbouwing van baron Haussmann. Dorpen als Passy, Auteuil, Belleville en La Villette werden in een klap Parijse wijken. Een nieuwe volgorde was onvermijdelijk, want de oude twaalf nummers pasten niet meer op de vergrote stad.
De oplossing was elegant: begin in het machtscentrum bij het Louvre, veeg met de klok mee over de rechteroever, steek de Seine over bij de Jardin des Plantes en maak de lus af over de linkeroever. Zo ontstond de vorm die Fransen l'escargot noemen, de slak. In het Nederlands spreken we vaker van het slakkenhuis van Parijs.
Onthoud alleen dit: hoe hoger het nummer, hoe verder van het midden. Een adres in het 2e ligt in het hart van de stad, een adres in het 19e tegen de rand aan.
Hoe lees je het nummer in een Parijs adres?
Kijk naar de laatste twee cijfers van de postcode: die zijn het arrondissement. Parijs loopt van 75001 tot en met 75020, dus 75006 is het zesde arrondissement en 75018 het achttiende.
Er is een uitzondering. Het 16e heeft twee postcodes, 75016 voor de zuidelijke helft en 75116 voor de noordelijke helft. Kom je 75116 tegen, dan zit je dus gewoon in het 16e.
Sinds 11 juli 2020 zijn de eerste vier arrondissementen bestuurlijk samengevoegd tot een sector met de naam Paris Centre, op grond van de wet over het statuut van Parijs uit 2017. Voor bezoekers verandert dat niets: de nummers 1 tot en met 4 blijven in adressen staan en de postcodes zijn hetzelfde gebleven. Alleen het stadsdeelkantoor zit nu op een plek, in het oude gemeentehuis van het 3e.
Handig om te weten: elk arrondissement is officieel weer verdeeld in vier quartiers, samen tachtig stuks. In de praktijk gebruiken Parijzenaars vooral die buurtnamen, zoals Le Marais of Belleville, en niet het nummer. Een overzicht van de bekendste vind je bij de populaire wijken van Parijs.
Wat zit er in de kern: 1 tot en met 6
In de eerste zes arrondissementen staat vrijwel alles wat je op je eerste bezoek wilt zien. Ze liggen rond de Seine en je loopt er in een halfuur dwars doorheen.
- 1e: Louvre, Tuileries, Palais Royal en de westpunt van het Ile de la Cite
- 2e: het kleinste arrondissement, met de overdekte passages en Sentier
- 3e: het noordelijke deel van Le Marais, met de Marche des Enfants Rouges
- 4e: Notre-Dame, Hotel de Ville en de Place des Vosges
- 5e: het Quartier Latin, het Pantheon en de Jardin des Plantes
- 6e: Saint-Germain-des-Pres en de Jardin du Luxembourg
Het 3e en het 4e vormen samen Le Marais, de wijk met de smalle straten en de zeventiende-eeuwse herenhuizen. De markt op het hero-beeld hierboven, de Marche des Enfants Rouges aan de Rue de Bretagne, is de oudste overdekte markt van de stad en staat sinds 1982 op de monumentenlijst. Meer over die buurt lees je op de pagina over Le Marais.
De linkeroever begint bij het 5e en het 6e. Dat is het Parijs van de boekhandels, de universiteit en de terrassen waar studenten en toeristen door elkaar lopen. Wil je daar eten, kijk dan bij de restaurants in het Quartier Latin.
Het klassieke Parijs: 7 tot en met 11
Deze ring bevat de Eiffeltoren, de Champs-Elysees en de grote stations. Het is het Parijs van de ansichtkaarten, met daarnaast een paar buurten waar vooral Parijzenaars komen.
Het 7e is het deftigste van het stel: Eiffeltoren, Invalides, Musee d'Orsay en veel ambassades. Het 8e ernaast draait om de Champs-Elysees, de Madeleine en de dure winkelstraten. Het 9e heeft de Opera Garnier en de grote warenhuizen, en loopt aan de noordkant over in Pigalle.
Het 10e en het 11e zijn een ander verhaal. Daar vind je Gare du Nord en Gare de l'Est, maar ook het Canal Saint-Martin en Oberkampf, met de levendige cafestraten waar het avondleven zich afspeelt. Voor een eerste bezoek is dit niet het meest voor de hand liggende deel, maar voor een tweede of derde reis des te meer.
De buitenring: 12 tot en met 20
Vanaf nummer 12 zit je in het woon-Parijs, met lagere hotelprijzen en minder drukte. De metro brengt je van vrijwel elk punt binnen een halfuur in het centrum.
Een paar plekken hier zijn wel degelijk een uitstapje waard. In het 18e ligt Montmartre met de Sacre-Coeur, en dat is na het centrum de meest bezochte heuvel van de stad. Wandel je liever zelf naar boven, dan helpt de wandelroute over Montmartre je langs de mooiste hoeken.
In het 20e ligt de begraafplaats Pere-Lachaise en de heuvel van Belleville, in het 19e vind je het park Buttes-Chaumont en het cultuurterrein La Villette. Het 12e heeft het Bois de Vincennes en Bercy, het 13e de Butte-aux-Cailles en de Aziatische wijk, en het 14e Montparnasse met de catacomben. Het 15e is het grootste in inwoners, met ruim 229.000 mensen bij de laatste telling, en is verder vooral een rustige woonwijk.
Het 16e en het 17e sluiten de kring in het westen. Daar liggen Trocadero, Passy en het Bois de Boulogne, plus het uitgaansgebied Batignolles. Chic, groen en een stuk stiller dan het centrum.
In welk arrondissement kun je het beste verblijven?
Voor een eerste bezoek zijn het 1e tot en met het 6e het handigst, omdat je vanaf daar bijna overal kunt lopen. Zoek je meer ruimte voor je geld, kijk dan naar het 11e, het 12e of het 14e, met een metrohalte om de hoek.
Het verschil in prijs tussen binnen en buiten de kern is groot, en het verschil in reistijd meestal niet. Vanaf het 11e zit je in een kwartier bij Notre-Dame. Vanaf het 14e ben je in tien minuten bij de Jardin du Luxembourg. Dat maakt de buitenring voor veel reizigers de betere afweging.
Ga je voor het eerst, lees dan ook de pagina over je eerste keer in Parijs. Twijfel je nog tussen buurten, dan zet in welke wijk je het beste slaapt de voor- en nadelen op een rij, en via het hoteloverzicht per wijk kom je direct bij de adressen uit.
