Het gebouw met de gouden koepel, het beroemdste graf van Frankrijk en een van de grootste militaire musea ter wereld.
Tickets voor Les Invalides
Online geregeld, direct op je telefoon. Zo sta je niet voor niets in de rij.
Boek je via deze link, dan ontvangen wij een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.
Les Invalides is met zijn glanzende gouden koepel een van de meest herkenbare gebouwen van Parijs. Wat in 1670 begon als een tehuis voor oorlogsveteranen van Lodewijk XIV, is uitgegroeid tot een indrukwekkend complex met het graf van Napoleon Bonaparte, twee kerken en een van de grootste militaire musea ter wereld. Wie ook maar iets met geschiedenis heeft, komt hier ogen tekort.
Wij bezochten Les Invalides in Parijs zelf en kunnen het iedereen aanraden, alleen al voor het moment dat je onder de koepel staat en neerkijkt op de sarcofaag van Napoleon. In deze gids lees je precies wat je er ziet, hoe je tickets regelt, wanneer het rustig is en hoe je het bezoek slim combineert met de rest van de Linkeroever.
In 1670 gaf Lodewijk XIV opdracht voor de bouw van het Hotel des Invalides: een tehuis en hospitaal voor zijn oorlogsveteranen, de "invalides". Op het hoogtepunt woonden er zo'n 4.000 oud-soldaten, met eigen werkplaatsen, een eigen kerk en een eigen ziekenhuis. Een klein deel van het complex heeft die functie trouwens nog steeds.
De beroemde koepelkerk, de Dome des Invalides, kwam er in 1706 bij naar ontwerp van Jules Hardouin-Mansart, dezelfde architect die aan Versailles werkte. De koepel is ruim 100 meter hoog en werd bij de laatste restauratie opnieuw verguld met meer dan twaalf kilo bladgoud. Je ziet hem glinsteren vanaf de Seine, de Pont Alexandre III en zelfs vanaf de Eiffeltoren.
Les Invalides speelde bovendien een hoofdrol in de Franse geschiedenis: op de ochtend van 14 juli 1789 plunderde het Parijse volk hier duizenden geweren, om vervolgens door te marcheren naar de Bastille. De Franse Revolutie begon dus letterlijk bij Les Invalides.
Napoleon stierf in 1821 in ballingschap op het afgelegen eiland Sint-Helena, midden in de Atlantische Oceaan, en werd daar begraven. Pas in 1840 haalde Frankrijk zijn lichaam terug, een operatie die de geschiedenis inging als de "retour des cendres". De herbegrafenis werd een nationale gebeurtenis: naar schatting een miljoen Parijzenaars stonden in de vrieskou langs de route toen de stoet door de stad trok.
Sinds 1861 ligt de keizer in een speciaal ontworpen open crypte, direct onder het hoogste punt van de koepel. En niet zomaar in een kist: Napoleon ligt in zes kisten in elkaar, als een matroesjka. De binnenste is van blik, daarna volgen mahonie, twee kisten van lood, een van ebbenhout en een buitenste van eikenhout. Dat geheel rust in de monumentale sarcofaag van roodbruin kwartsiet, aangevoerd uit Rusland, op een sokkel van groen graniet.
Rond het graf staan twaalf marmeren beelden, de Overwinningen, en in de vloer staan de namen van zijn grootste veldslagen: Austerlitz, Marengo, Wagram. Alles aan deze ruimte is ontworpen om je klein te laten voelen, en dat werkt. Je kijkt eerst van bovenaf op de sarcofaag neer en daalt daarna af naar de crypte, waar je oog in oog staat met het graf.
Napoleon ligt in goed gezelschap. In dezelfde kerk vind je onder anderen zijn zoon Napoleon II (wiens stoffelijk overschot in 1940 vanuit Wenen werd overgebracht), zijn broers Joseph en Jerome, en de maarschalken Foch en Lyautey. Ook Vauban en Turenne, de beroemdste militaire ingenieurs en veldheren van Lodewijk XIV, hebben er hun graftombe.
Les Invalides is groter dan de meeste bezoekers verwachten. Met een ticket krijg je toegang tot vrijwel het hele complex. Reken op twee tot drie uur als je het goed wilt zien.
De open crypte met de sarcofaag van de keizer, theatraal verlicht vanuit de koepel. Het onbetwiste hoogtepunt van het bezoek.
Het interieur onder de gouden koepel: beschilderde gewelven, marmer en goud. Een van de mooiste kerkinterieurs van Frankrijk.
Een van de grootste militaire musea ter wereld: harnassen en zwaarden uit de middeleeuwen, de zalen over Napoleon en indrukwekkende collecties over beide wereldoorlogen.
De monumentale erebinnenplaats vol historische kanonnen, waar nog altijd militaire ceremonies plaatsvinden. Vrij toegankelijk zonder ticket.
De sobere kerk van de veteranen, met aan de wanden tientallen veroverde vijandelijke vlaggen. Een mooi contrast met de pracht van de koepelkerk.
Het Musee de l'Ordre de la Liberation over het Franse verzet en het Musee des Plans-Reliefs met eeuwenoude maquettes van vestingsteden. Beide inbegrepen.
Een ticket voor Les Invalides geeft toegang tot vrijwel alles: het Musee de l'Armee, de koepelkerk met het graf van Napoleon, de soldatenkerk, de tijdelijke tentoonstelling en de twee extra musea. De wachtrijen zijn korter dan bij de Eiffeltoren of het Louvre, maar in het hoogseizoen scheelt online reserveren zomaar een halfuur.
| Standaard ticket (volwassene) | € 17 |
| Onder 18 jaar | Gratis |
| EU-burgers 18 t/m 25 jaar | Gratis (identiteitsbewijs meenemen) |
| Avondopening (eerste vrijdag van de maand, 18:00 - 22:00) | € 10 |
| Rondleiding met gids | Vanaf ± € 25 |
| Gratis voor iedereen | 14 juli en tijdens de Open Monumentendagen |
Tickets koop je online bij de officiële kassa van het museum of bij aanbieders als Tiqets. Die laatste is vooral handig voor combitickets, bijvoorbeeld Les Invalides samen met een rondvaart over de Seine, en voor de flexibele annuleringsvoorwaarden. Bekijk ook ons complete overzicht met tickets voor Parijs.
Het complex opent om 10:00 en de eerste twee uur zijn veruit het rustigst. Rond 11:00 valt het licht bovendien het mooist door de koepel op het graf van Napoleon. Perfect voor foto's en voor de beleving.
Dinsdag en woensdag zijn gemiddeld de rustigste dagen, het weekend is het drukst rond de koepelkerk. Vermijd vooral de zomermiddagen rond 14:00, wanneer tourgroepen en dagjesmensen samenkomen.
Op de eerste vrijdag van de maand is het museum open van 18:00 tot 22:00 voor slechts € 10. Les Invalides in de avond, met de verlichte koepel, is een ervaring op zich en het is dan heerlijk rustig.
De Cour d'Honneur, de grote erebinnenplaats, is gratis toegankelijk zonder ticket. Wil je alleen het iconische gebouw en de gouden koepel zien, dan kan dat dus zonder te betalen. De mooiste aanloop is via de Pont Alexandre III en de Esplanade des Invalides: de koepel ligt dan de hele wandeling recht voor je.
Station Invalides (metrolijn 8 en 13, en RER C) ligt direct bij het complex. Ook La Tour-Maubourg (lijn 8) en Varenne (lijn 13) liggen op een paar minuten lopen; vanaf Varenne loop je bovendien langs het Musee Rodin. Alle ticketinfo vind je in onze gids over de metro in Parijs.
Vanaf de Eiffeltoren wandel je er in een kwartier naartoe, vanaf het Louvre in ongeveer twintig minuten via de Pont Alexandre III, de mooiste brug van Parijs. Slaap je in de buurt? Bekijk onze hotels bij de Eiffeltoren, op loopafstand van Les Invalides.
Begin om 10:00 bij Les Invalides als het rustig is, lunch op een terras aan de Rue Saint-Dominique en kies voor de middag het Musee d'Orsay of de Eiffeltoren, beide op loopafstand. Het Musee Rodin ligt zelfs pal naast de deur. Zo maak je van de Linkeroever een complete dag.
| Adres | 129 Rue de Grenelle, 75007 Parijs |
| Openingstijden | Dagelijks 10:00 - 18:00 |
| Avondopening | Eerste vrijdag van de maand tot 22:00 |
| Graf van Napoleon in juli en augustus | Tot 19:00 open |
| Laatste toegang | 30 minuten voor sluiting |
| Gesloten | 1 januari, 1 mei en 25 december |
| Bezoekduur | 2 tot 3 uur (alleen het graf: ± 45 minuten) |
| Toegankelijkheid | Rolstoeltoegankelijk via aangewezen routes |
Let op: op de eerste maandag van de maand is een deel van het museum gesloten en zijn alleen de koepelkerk met het graf, de soldatenkerk en de tijdelijke tentoonstelling toegankelijk. De actuele zaalinformatie en plattegrond vind je op de officiële site van het Musee de l'Armee.
Veel bezoekers komen voor het graf van Napoleon en ontdekken pas binnen hoe groot het complex is. Wie maar een uurtje heeft, moet het museum overslaan en dat is zonde. Reserveer ruim een dagdeel.
Dan is een groot deel van het Musee de l'Armee dicht. Het graf en de kerken zijn wel open, maar kom je voor de volledige ervaring, kies dan een andere dag.
Een klassieke verwarring: in het Pantheon liggen schrijvers en wetenschappers zoals Voltaire en Marie Curie. Napoleon ligt hier, onder de gouden koepel van Les Invalides.
Onder de 18 is iedereen gratis, en EU-burgers tot en met 25 jaar ook. Zonde om een ticket te kopen dat je niet nodig hebt. Neem wel een identiteitsbewijs mee als bewijs.
Loont de Paris Museum Pass voor jou?
Vink aan wat je wilt zien; de tool rekent uit of de pas goedkoper is dan losse tickets.
Kies hierboven wat je wilt zien en klik op "Reken het uit". Werkt de tool niet, dan staan alle prijzen in een tabel op de volledige pagina.
Een standaard ticket kost € 17 en geeft toegang tot vrijwel het hele complex: het Musee de l'Armee, de koepelkerk met het graf van Napoleon, de soldatenkerk en de tijdelijke tentoonstellingen. Onder de 18 jaar en voor EU-burgers tot en met 25 jaar is de toegang gratis.
Online vooraf, bij de officiële kassa van het museum of bij een aanbieder als Tiqets. Zo sla je in het hoogseizoen de wachtrij over. Tiqets is extra handig voor combitickets met andere bezienswaardigheden en voor flexibele annulering.
Reken op twee tot drie uur voor het hele complex. Kom je alleen voor de koepelkerk en het graf van Napoleon, dan ben je in drie kwartier klaar. Liefhebbers van militaire geschiedenis kunnen in het Musee de l'Armee makkelijk een halve dag doorbrengen.
Napoleon stierf in 1821 in ballingschap op Sint-Helena. In 1840 liet koning Louis-Philippe zijn lichaam naar Parijs terughalen, deels als symbolisch gebaar, deels om zijn eigen populariteit te vergroten. Les Invalides werd gekozen als het militaire hart van Frankrijk. Sinds 1861 ligt de keizer in de speciaal gebouwde crypte onder de gouden koepel.
Ja. Bij de herbegrafenis werd zijn lichaam in zes kisten geplaatst die in elkaar passen: blik, mahonie, twee keer lood, ebbenhout en eikenhout. Het geheel rust in de grote sarcofaag van roodbruin kwartsiet die je vanaf de balustrade onder de koepel ziet liggen.
Ja. De Cour d'Honneur, de grote binnenplaats, is vrij toegankelijk zonder ticket en vanaf de Esplanade des Invalides en de Pont Alexandre III heb je prachtig zicht op de koepel. Voor het graf van Napoleon en de musea heb je wel een ticket nodig.
Voor kinderen vanaf een jaar of acht vaak wel: de middeleeuwse harnassen, zwaarden en kanonnen maken indruk, en het verhaal van Napoleon in zes kisten doet het altijd goed. Onder de 18 is de toegang bovendien gratis. Meer ideeën vind je in onze gids over Parijs met kinderen.
Ja, fotograferen zonder flits mag in vrijwel alle zalen, ook in de koepelkerk bij het graf. Statieven zijn niet toegestaan en in sommige tijdelijke tentoonstellingen geldt een fotoverbod, dat staat dan aangegeven.
Dagelijks van 10:00 tot 18:00, met de laatste toegang een half uur voor sluiting. In juli en augustus is het graf van Napoleon tot 19:00 open, en op de eerste vrijdag van de maand is er een avondopening tot 22:00 voor € 10. Gesloten op 1 januari, 1 mei en 25 december.
Ja, het is ongeveer een kwartier lopen tussen beide. Ook het Musee Rodin (pal ernaast) en het Musee d'Orsay (een kwartier lopen) liggen om de hoek. Les Invalides past daardoor perfect in een dagprogramma op de Linkeroever.
Meer keuze zien? Bekijk de iconische must-sees van Parijs voor het volledige aanbod.
Hou je van geschiedenis? Volg dan onze route Napoleon in Parijs, die hier bij het graf van de keizer begint.
Op deze pagina staan links naar partners zoals Tiqets, Eurostar en Ceno Travel. Boek je via zo'n link, dan ontvangen wij een commissie. Jij betaalt niets extra en het houdt Parijstips gratis. Lees hoe dat werkt.
